Tag Archives: ประเพณี

แห่ “จาดสารท” ที่แฝงไปด้วยความหมายสีสีนแดนใต้

พอย่างเข้าเดือน 10 ตามชุมชนพื้นบ้านปักษ์ใต้จะครึกครื้นอย่างมีชีวิตชีวา เพราะเป็นช่วงของงานบุญที่ใหญ่ที่สุดในรอบปีของชาวปักษ์ใต้ คือ ประเพณีสารทเดือน 10 เป็นประเพณีที่มีมาอย่างยาวนานและทำกันทั่วภาคใต้ ตามคติความเชื่อในการจัดงานบุญประเพณีสารทเดือน 10 นี้ เชื่อว่าเมื่อบรรพบุรุษล่วงลับไปเป็นเปรตอยู่ในนรกจะได้รับอนุญาตจากพญายมให้กลับมาสู่โลกเพื่อมาหาลูกหลานญาติพี่น้องของตนได้ปีละครั้ง ในช่วงแรม๑ค่ำ ถึง แรม๑๕ค่ำเดือน๑๐ ด้วยความเชื่อนี้พุทธศาสนิกชนชาวปักษ์ใต้จึงจัดให้มีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้ดวงวิญญาณปู่ย่า ตายาย ที่ล่วงลับไปแล้วได้รับผลบุญอย่างเต็มกำลัง นอกจากความเชื่อแล้วยังประกอบไปด้วยที่ช่วงเดือน 10 นั้นเป็นช่วงที่ผลผลิตทางการเกษตรงอกงามกำลังให้ผลผลิตที่ดี การทำบุญด้วยการนำผลไม้ไปถวายพระสงฆ์ถือว่าเป็นสิริมงคลต่อตนเองและครอบครัวเป็นอย่างมาก ถือว่าเป็นการชื่นชมยินดีกับผลผลิตทางการเกษตรและเป็นประโยชน์ในด้านปัจจัยทางอาหารแก่พระภิกษุสงฆ์เพราะในช่วงฤดูฝนพระไม่สามารถออกบิณฑบาตได้

แห่จาดสารท

สีสันของประเพณีสารทเดือน 10 นั้นคือการจัดสำรับไปทำบุญของชาวปักษ์ใต้ที่มีความสวยงามและแตกต่างกันไปเนื่องจากมีหลายชุมชนหลากหลายท้องถิ่น แต่ละท้องถิ่นก็จะจัดทำในแบบเฉพาะของตนการจัดสำรับนี้เรียกว่า “จาดสารท” การจัด จาด ของชาวปักษ์ใต้นั้นก็จะจัดกันอย่างสวยงาม ทำกันเองด้วยวัสดุง่ายๆในชุมชน ขึ้นโครงด้วยไม้ระกำหรือไม้เนื้ออ่อนน้ำหนักเบา ประดับประดากระดาษสีที่แกะเป็นลวดลายต่างๆสลับกัน หรือตกแต่งด้วยลูกปัดอย่างสวยงาม ดอกไม้ประดิษฐ์อย่างประณีต เป็นการทำจาดอย่างงดงามที่สืบทอดกันมา นอกจากจะทำจาดอย่างสวยงามแล้วยังมีขนมที่มีสีสนสวยงามและมีความหมายต่อประเพณีสี่อย่างหลักที่จะนำไปถวายวัดอีกด้วย

ขนมลา เป็นขนมที่มีเส้นสายของแป้งกับน้ำตาลที่ผ่านการทำโดยโรยเส้นทอดสารกันเป็นตาข่าย สื่อความหมาย แทนผ้านุ่งห่ม อีกความหมายหนึ่งคือวิญญาณบรรพบุรุษที่เป็นเปรตนั้นปากเท่ารูเข็ม ไม่สามารถกินอาหารได้ ก็จะกินอาหารที่เป็นเส้นเล็กๆแบบนี้ได้

ขนมพอง ทำจากข้าวเหนียวนึ่งกดลงแม่พิมพ์รูปวงกลม ตากแห้งแล้วนำไปทอดจนพองฟู เชื่อว่าเป็นเหมือนแพที่จะพาวิญญาณบรรพบุรุษข้ามห้วงมหรรณพ

ขนมบ้า ใช้แป้งข้าวเหนียวคลุกกับน้ำเชื่อมปั้นเป็นรูปแบนๆเหมือนลูกสะบ้าทอดแล้วมีน้ำมันเกาะเยิ้มลื่น เพื่อให้บรรพบุรุษใช้เล่นกันในวันสงกรานต์ในปรโลก

ขนมดีซำ วิธีทำคล้ายขนมบ้า แต่เพียงใช้แป้งข้าวเจ้าแล้วเมื่อปั้นเป็นลูกให้กดตงกลางให้ทะลุเป็นวงเหมือนกำไล เปรียบเสมือนเครื่องประดับหลากหลายสีสันสำหรับผู้มารับส่วนบุญ

นอกจากจะมีขนมที่สื่อความหมายต่อการทำบุญแด่บรรพบุรุษแล้วก็ยังมีพืชผักผลไม้ต่างๆที่เราจะสำรับเพื่อนำไปถวายพระภิกษุสงฆ์ และการนำไปถวายนั้นก็จะมีขบวนแห่ที่สวยงามเป็นขบวนแห่ที่ทอดยาวออกไปเรื่อยๆ ทุกคนร่วมประเพณีกันอย่างล้นลาม เพราะประเพณีแห่จาดสารทเดือน 10 นั้นมีเพียงปีละวันเท่านั้น จึงเป็นงานบุญที่มีความสำคัญต่อชาวปักษ์ใต้และเป็นสีสันของปักษ์ใต้อีกด้วย